تجربه درد ناگهانی هنگام نوشیدن یک فنجان چای داغ یا خوردن یک خوراکی شیرین، تجربهای است که کیفیت لذت بردن از زندگی را کاهش میدهد. اگر پیش از این، بهدنبال درک ریشهها، علتهای پنهان و علائم بالینی این عارضه بودهاید، پیشنهاد میکنیم نگاهی به مقاله علل و علائم حساسیت دندان بیندازید تا تصویر کاملی از وضعیت دندان های خود داشته باشید.
اما حالا وقت آن رسیده است که از «شناخت مشکل» به سمت «راهکار» حرکت کنیم. هدف ما در این مقاله، معرفی راهکارهایی جهت درمان و پیشگیری از حساسیت دندان و کمک به حفظ بیشتر سلامت دهان و دندان های حساس است.
از اصلاح عادتهای کوچک روزانه و معرفی خمیردندان های تخصصی گرفته تا تغییرات در رژیم غذایی و درمان های حرفهای در مطب دندانپزشکی؛ در این بخش، تمام جعبه ابزار درمانی خود را در اختیارتان میگذاریم تا دیگر مجبور نباشید برای خوردن و آشامیدن، محتاط باشید. بیایید با هم یاد بگیریم چطور مینای دندان را تقویت کرده و به این حساسیت های آزاردهنده پایان دهیم.
اگر حساسیت دندان را به شکل خفیف تجربه میکنید، میتوانید از درمان هایی که نیاز به نسخه پزشک ندارند کمک بگیرید. خمیردندانی را انتخاب کنید که برای دندان های حساس تولید شده است. در ساخت چنین خمیردندان هایی از هیچگونه ماده تحریککنندهای استفاده نمیشود و حتی شاید حاوی مواد ضد حساسیت که از انتقال درد به عصب دندان جلوگیری میکند نیز باشند.
استفاده از مسواک های نرم و آرام مسواک زدن نیز میتواند به کنترل حساسیت دندان کمک کند. واژه «نرم» روی بستهبندی مسواک درج میشود. به طور معمول لازم است توصیههای بالا چندین بار تکرار شود تا نتیجه مطلوب به دست آید. به احتمال زیاد، در عرض یک هفته متوجه تغییر خواهید شد. پیشنهاد میشود پس از مصرف غذاها و نوشیدنیهای اسیدی مانند نوشیدنیهای گازدار و مرکبات، که همگی میتوانند بخش کوچکی از مینای دندان را در طول زمان از بین ببرند، از دندانهایتان مراقبت کنید. میتوانید در زمان نوشیدن مایعات اسیدی از نی استفاده کنید تا تماس کمتری با دندانهایتان داشته باشند. همچنین برای متعادل کردن سطح اسید در دهان، پس از مصرف چنین موادی حتماً آب بنوشید.
اگر درمان های خانگی مؤثر نیست، با دندانپزشک خود مشورت کنید تا در صورت لزوم، برایتان خمیردندان و دهانشویه مخصوص تجویز کند. همچنین ممکن است در مطب دندانپزشکی از ژل فلوراید یا مواد ضد حساسیت برای کنترل حساسیت دندان استفاده شود. این مواد باعث استحکام مینای دندان و محافظت از دندان ها میشوند.
خمیردندان مناسب برای دندان های حساس
یکی از راههای مقابله با حساسیت دندان، استفاده از خمیردندان های مخصوص است. آنها حاوی موادی خاص هستند که حساسیت دندان را رفع میکنند. آیا استفاده از آنها واقعاً مؤثر است؟ به عوامل مختلفی بستگی دارد! خمیردندان های مخصوص حساسیت دندان با مسدود کردن حسگرهای درد که به محرکها (گرما، سرما، شکر و غیره) پاسخ میدهند، حساسیت دندان را از بین میبرند. گرچه بلافاصله اثر نمیکنند اما به مرور زمان، حساسیت را کاهش میدهند. پس از دو بار مصرف روزانه به مدت چند هفته، شاهد بهبود حساسیت خواهید بود.
نیترات پتاسیم موجود در خمیردندان های مخصوص حساسیت دندان، مادهای است که عصبها را آرام میکند. یونهای پتاسیم، در مواقعی که دندان در معرض محرکی مانند سرما یا گرما قرار میگیرد، مانع از ارسال پیام درد از اعصاب دندان به مغز میشوند.
فلوراید نیز مادهای معدنی است که باعث استحکام مینای دندان میشود. توجه داشته باشید که فلوراید قلع با ایجاد لایهای حفاظتی روی منافذ مینای دندان که به اعصاب میرسند، حساسیت را از بین میبرد. این ماده (فلوراید) باعث جلوگیری از ایجاد حس ناگهانی تجربه سردی و گرمی میشود که حسگرهای درد را فعال میکند.
سایر درمان ها برای حساسیت دندان
حساسیت دندان در بسیاری از افراد با استفاده از خمیردندان مخصوص از بین میرود. برای مثال، به افرادی که علاوه بر حساسیت دندان، در معرض پوسیدگی دندان نیز هستند، استفاده از خمیردندان ضد پوسیدگی سنسیدکس مدل Zero Cavity توصیه میشود. با وجود این، برای برخی نیز بیفایده است. اگر پس از امتحان کردن خمیردندان، هنوز حساسیت دندان را بهشدت احساس میکنید، میتوانید از دندانپزشک کمک بگیرید.
فلورایدتراپی:
در این روش، دندانپزشک فلوراید را به طور مستقیم روی دندان ها قرار میدهد. میزان غلظت فلورایدی که دندانپزشک استفاده میکند، بیشتر از غلظت فلوراید موجود در خمیردندان است. فلوراید به استحکام مینای دندان کمک میکند و میتواند حسگرهای درد را در دندان مسدود کند.
پیوند لثه:
گاهی دلیل حساسیت دندان این است که بخشی از ریشه دندان به دلیل تحلیل لثه، بیرون میزند. طبیعی است که لثه ها به مرور زمان دچار تحلیل شوند و به دلیل بیماری لثه، ساییده شوند. در پیوند لثه، بافتهای ازدسترفته با بافت نو جایگزین میشوند تا ریشه ها پوشانده شوند و حساسیت، کاهش یابد.
باندینگ:
رزین کامپوزیت، مادهای است که دندانپزشک ها برای پرکردن دندان از آن استفاده میکنند. میتوان برای پوشاندن ریشه های بیرونزده و تاج دندان نیز از آن استفاده کرد تا حساسیت دندان کاهش شود. رزین کامپوزیت، حسگرهای درد را که با سرما و گرما تحریک میشوند، مسدود میکند.
عصب کشی:
حساسیت شدید میتواند نشاندهنده نیاز به انجام عصب کشی باشد. اگر پوسیدگی دندان عمیق باشد، امکان دارد پالپ نرم داخل دندان، بدون محافظ بماند و در برخی مواقع، عفونت نیز ایجاد میشود. عفونت دندان میتواند دردی شدید ایجاد کند اما در برخی موارد، صرفاً باعث حساسیت دندان میشود. در حین عصب کشی، تمامی پالپ نرم دندان که شامل عصب های دندان نیز هست، خارج میشود و حفره ایجادشده با رزین کامپوزیت پر میشود. با این کار از حساسیت دندان جلوگیری میشود زیرا دیگر حسگرهای درد در دندان وجود نخواهند داشت.
انواع حساسیت دندان
برخی افراد پس از پر کردن دندان دچار درد یا حساسیت میشوند. دندان افراد ممکن است به دلیل تحریک عصبی، واکنش آلرژیک یا ناهنجاری دندانی دچار درد شود. وقتی فرد دچار حساسیت دندان است، محرکهای خاصی باعث ایجاد حسی ناخوشایند و موقتی در دندان پرشده یا نواحی اطراف آن میشود. شاید مانند حس سرما یا دردی شدید که بهسرعت ظاهر و سپس ناپدید میشود باشد. با وجود این، اگر دچار دردی شدید شدهاید که با علائمی دیگر مانند تب و ورم همراه است، حتماً به دندانپزشک مراجعه کنید.
وقتی حساسیت دندان، شدید و مزمن میشود
حساسیت دندان میتواند با استفاده از محصولاتی بدون نیاز به نسخه و بهبود بهداشت دهان و دندان کنترل شود اما برای رفع دندان درد باید حتماً به دندانپزشک مراجعه کنید. نادیده گرفتن دندان درد میتواند باعث ایجاد مشکلاتی جدی مانند آبسه، افزایش پوسیدگی و حتی افتادن دندان شود. اگر دچار دندان دردی مداوم و شدید هستید، لازم است برای تعیین نوبت با دندانپزشک تماس بگیرید. مداخله بهموقع نهتنها میتواند درد را کاهش دهد بلکه از آسیب جبرانناپذیر به دندان نیز جلوگیری میکند.
حساسیت دندان و دندان درد میتواند بسیار آزاردهنده باشد اما شناخت تفاوت این دو برای اقدام صحیح، مناسب است. حساسیت دندان معمولاً کوتاهمدت و ناگهانی است و با محرکهای خاصی ایجاد میشود در حالی که دندان درد، دردی مزمن و ضرباندار است که گاهی با ورم همراه میشود. توجه به بهداشت دهان و دندان، استفاده از خمیردندان های مناسب برای حساسیت دندان و مراجعه منظم به دندانپزشک، در مقابله با حساسیت دندان مؤثر است. در مقابل، دندان درد نیاز به توجه فوری و تخصصی دارد تا دلیل بروز آن مشخص شود و از آسیب بیشتر پیشگیری شود. به یاد داشته باشید که بهداشت دهان و دندان بخشی جداییناپذیر از سلامت عمومی شماست. پس حتماً در زمان لزوم به دندانپزشک مراجعه کنید.
تشخیص شدت حساسیت عاجی
دو روش برای تشخیص شدت حساسیت عاجی وجود دارد. یکی از آنها از طریق پرسیدن سؤالهایی از بیمار و دیگری از طریق معاینه انجام میشود. میزان شیوع حساسیت عاجی در روش اول معمولاً بیشتر از روش دوم تخمین زده میشود.
روش های تشخیص حساسیت عاجی شامل موارد زیر است:
- شکایت بیمار و تأیید آن با معاینه دندانپزشک
- استفاده از ایرفلو
- بررسی عاج با سوند دندانپزشکی
- پرسش از بیمار پس از معاینه
- استفاده از اسپری سرما
- استفاده از آب سرد
- درجهبندی درد توسط بیمار
رابطه کمبود ویتامین و حساسیت دندان
مطالعات نشان میدهند که کمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی میتواند بهطور غیرمستقیم باعث افزایش حساسیت دندان شود. مهمترین این موارد عبارتند از:
- کلسیم:
کلسیم اصلیترین ماده سازنده استحکام دندانهاست. در صورت کمبود شدید کلسیم، بدن ممکن است برای جبران نیاز خود، تراکم مواد معدنی را در استخوانهای فک کاهش دهد. این اتفاق منجر به تضعیف تکیهگاه دندان ها، تحلیل لثه و در نهایت قرار گرفتن ریشه دندان در معرض محرکهای دردزا میشود. - ویتامین D:
این ویتامین کلید جذب کلسیم در بدن است. کمبود ویتامین D باعث میشود حتی در صورت مصرف کلسیم، دندانها بهخوبی بازسازی نشوند. این مسئله دندان ها را در برابر پوسیدگی، شکستگیهای میکروسکوپی و حساسیتهای شدید، آسیبپذیر میکند. - ویتامین B12:
کمبود این ویتامین نقش مهمی در سلامت بافتهای نرم دهان دارد. کمبود B12 میتواند باعث التهاب لثه، احساس سوزش در دهان و افزایش خطر ابتلا به بیماریهای لثه شود که همگی از عوامل اصلی بروز حساسیت در دندان ها هستند.
کنترل و پیشگیری از حساسیت دندان
- از خمیردندان های مخصوص حساسیت دندان استفاده کنید.
- روزانه دو بار با خمیردندان مخصوص حساسیت دندان، مسواک بزنید.
- از مسواکهایی با برس نرم استفاده کنید.
- مسواک خود را پس از بیماری و هر سه ماه یکبار تعویض کنید.
- میزان مصرف مواد غذایی شیرین و نوشیدنیهای گازدار و اسیدی را کاهش دهید.
- اگر عادت دندان قروچه دارید، حتماً برای درمان و کنترل آن به دندانپزشک مراجعه کنید.
- اگر قصد دارید دندانهایتان را بلیچ کنید، ابتدا با دندانپزشک مشورت کنید.
- به طور منظم تحت معاینه دندانپزشک قرار بگیرید.
