علت حساسیت دندان به گرما، سرما و بعضی غذاها چیست؟
اگر در مواقعی مانند خوردن بستنی، نوشیدن یک جرعه نوشیدنی یخ یا خوردن یک قاشق سوپ داغ، حسی شدید، دردناک و ناگهانی در دندانهایتان تجربه میکنید، احتمالاً دندان های حساسی دارید. در این مقاله قصد داریم با علائم و دلایل مختلف حساسیت دندان آشنا شویم.
حساسیت دندان چیست؟
حساسیت دندان، پاسخی شدید به محرکهایی مانند غذاها و نوشیدنیهای داغ، سرد، شیرین یا اسیدی، قرار گرفتن در معرض هوای سرد یا حتی مسواک زدن است. این حساسیت میتواند مشکلی موقتی یا مزمن باشد و بر یک دندان، چندین دندان یا تمام دندان های فرد تأثیر بگذارد. این حساسیت به دلایل متفاوتی ایجاد میشود اما در اکثر موارد میتوانید با ایجاد تغییر در روتین بهداشت دهان و دندان و استفاده از محصولات تخصصی دندان های حساس آن را برطرف کنید.
خوشبختانه حساسیت دندان قابل درمان است و با راهنمایی ما میتوانید با دلایل اصلی بروز آن، آشنا شوید.
علائم حساسیت دندان
افرادی که دندان های حساسی دارند، در مواجهه با محرکهای خاصی دچار درد و ناراحتی میشوند. ممکن است این درد را در ریشه دندان حساس تجربه کنید. شایعترین محرکهای حساسیت دندان شامل موارد زیر است:
- غذاها و نوشیدنیهای داغ و یخ
- هوا
- شیرینیجات
- غذاها و نوشیدنیهای اسیدی
- نوشیدن آب، بهویژه حین شستشوی دندان ها
- مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن
- شویندههای دهان بر پایه الکل
احتمال دارد علائم حساسیت دندان به دلایل نامشخصی ظاهر شود و از بین برود. شدت علائم میتواند از خفیف تا شدید باشد.
دلایل حساسیت دندان
دندان های برخی افراد به طور ذاتی حساستر است زیرا مینای دندانهایشان نازکتر است. مینای دندان، بیرونیترین لایه دندان است و از آن محافظت میکند. در بسیاری موارد، مینای دندان ممکن است به دلایل زیر دچار ساییدگی شود:
مسواک زدن با فشار زیاد
لطفاً محکم مسواک نزنید. اگر موقع مسواک زدن، بیش از حد به دندانهایتان فشار وارد کنید، ممکن است علاوه بر پلاک، اجزای دیگری را نیز از دندانهایتان جدا کنید. اگر مسواک زدن به صورت افقی و درست روی خط لثه باشد، ممکن است سرعت فرسایش مینای دندان را بیشتر کند. به همین دلیل، باید از مسواک های با برس نرم استفاده کنید و زاویه 45 درجه را در تماس با لثه حفظ کنید تا مینای دندانهایتان تمیز و محکم باقی بماند.
دندان قروچه
لطفاً دندانهایتان را روی هم فشار ندهید. به مرور زمان، دندان قروچه میتواند باعث فرسایش مینای دندان شود. در برخی مواقع، تشخیص وجود استرس و توجه به آن میتواند مشکل را حل کند. اگر این راهکار مؤثر نبود، دندانپزشک میتواند محافظ دندانی را که برایتان مناسب است، به شما معرفی کند. در مواردی که شدت دندان قروچه زیاد باشد، شاید نیاز باشد موقعیت دندان تغییر کند یا از شلکنندههای عضله کمک گرفته شود.
رفلاکس معده به مری
رفلاکس معده به مری میتواند باعث بالا آمدن اسید معده از راه مری شود و بهمرور، دندان ها را دچار فرسایش کند. مشکلاتی که باعث استفراغ مداوم میشوند، از جمله تخلیه تأخیری معده (گاستروپارزی) یا پرخوری عصبی نیز میتواند به دلیل قرار دادن دندان ها در معرض اسید معده، باعث تحلیل مینای دندان شود.
تحلیل لثه
تحلیل لثه باعث میشود بخشی از دندان ها بدون محافظت و در معرض محرکهای مختلف قرار بگیرند و در نتیجه، حساس شوند. این عارضه معمولاً بر اثر عواملی نظیر مسواک زدن تهاجمی، بیماریهای لثه (تجمع جرم)، مصرف دخانیات و یا حتی زمینههای ژنتیکی رخ میدهد.
سفید کردن دندان ها (بلیچینگ)
اگر بلیچینگ را به طور منظم انجام میدهید، آن را برای مدتی کنار بگذارید. شاید آرزوی داشتن دندان هایی به سفیدی مروارید، باعث درد و حساسیت دندانهایتان شده باشد. خبر خوب این است که حساسیت ناشی از بلیچینگ، معمولاً موقتی است. درباره این مسئله با دندانپزشک خود صحبت کنید تا مطمئن شوید ادامه این کار به دندانهایتان آسیبی نمیرساند.
مصرف ترشیجات و غذاهای اسیدی
غذاهای اسیدی مثل خیارشور، لیموترش و… میتواند به مینای دندان آسیب برساند و در نتیجه، باعث حساسیت شود. از جویدن میوههای اسیدی مثل لیموترش پرهیز کنید و دهانتان را بلافاصله پس از مصرف غذاهای اسیدی بشویید.
بیماری لثه
تجمع پلاک و جرم روی دندان ها میتواند باعث تحلیل لثه ها شود. در چنین شرایطی، ممکن است به بیماری لثه مبتلا شوید. در این وضعیت، احتمال دارد ساختار استخوانی دندان از بین برود. لطفاً سیگار نکشید. مصرف سیگار نیز میتواند منجر به بیماری لثه شود. برای درمان این بیماری، دندانپزشک از روشی به نام جرمگیری و پاکسازی عمقی استفاده میکند تا جرم و پلاک های زیر خط لثه را بتراشد. همچنین ممکن است برای درمان بیماری لثه به مصرف دارو یا جراحی نیاز داشته باشید.
خمیردندان های سفید کننده
شاید شما هم مانند بسیاری از افراد از خمیردندان های سفید کننده استفاده میکنید. بسیاری از تولیدکنندگان چنین محصولاتی، مواد شیمیایی سفید کننده دندان به خمیردندانهایشان میافزایند و برخی افراد به این مواد حساسیت بیشتری نشان میدهند. در صورتی که از چنین خمیردندان هایی استفاده میکنید، سعی کنید آن را با خمیردندانی که حاوی مواد سفید کننده نیست جایگزین کنید و یا از خمیردندان سفید کننده مخصوص دندان های حساس استفاده کنید.
دهانشویه
دهانشویه های حاوی الکل و مواد شیمیایی قوی (مانند برخی سفید کننده ها)، میتوانند باعث تحریک و حساسیت دندان شوند؛ بهویژه اگر عاج دندان شما از قبل آسیب دیده باشد. اگر به استفاده از دهانشویه تمایل دارید، بهجای نمونههای حساس کننده دندان، از دهانشویه های تخصصی ضد حساسیت و حاوی فلوراید استفاده کنید که به تقویت مینا کمک میکنند. در غیر این صورت، بهتر است تمرکز اصلی خود را بر مسواک زدن صحیح و استفاده منظم از نخ دندان بگذارید.
ژنتیک
صرفنظر از نحوه مراقبت شما از دندانهایتان، ژنتیک نیز میتواند شما را مستعد ابتلا به تحلیل لثه کند.
سن
اگرچه حساسیت دندان میتواند از اوایل بزرگسالی (20 سالگی به بعد) آغاز شود، اما مطالعات نشان میدهند که اوج شیوع این عارضه معمولاً در دهههای سوم تا پنجم زندگی است؛ زمانی که اثرات تجمعی سایشهای دندانی و تحلیل لثه به حداکثر میرسد.
سیگار
محصولات حاوی تنباکو باعث افزایش احتمال انباشت پلاک روی دندان ها میشوند. این مسئله به مرور زمان میتواند احتمال تحلیل لثه را افزایش دهد. گاهیاوقات مواردی مانند پوسیدگی، شکستگی یا فرسایش موادی که دندان با آن پر شده و یا روکشهای دندان میتواند باعث شود عاج دندان، محافظی نداشته باشد و در نتیجه، حساسیت دندان بروز پیدا کند. در چنین مواقعی، احتمالاً حساسیت را فقط در یک دندان بهخصوص یا نقطهای خاص از دهان احساس خواهید کرد، نه همه دندان ها.
اگر سیگار میکشید، یا به طور کلی، مستعد تجمع پلاک و جرم روی دندان هستید، استفاده از یک خمیردندان ضد جرم مانند خمیردندان کامل مدل X-Tar سنسیدکس که هم حاوی ساینده ملایم باشد و هم ترکیبات ضد حساسیت، میتواند هم در کاهش جرم و پلاک دندانی، و هم بهبود سلامت لثه و عدم تحلیل آن، نقش موثری داشته باشد
بهعلاوه، ممکن است پس از پرکردن دندان، گذاشتن روکش یا بلیچینگ، به طور موقتی دچار حساسیت دندان شوید. در این وضعیت نیز حساسیت در یک دندان یا دندان های اطراف دندانی که روی آن کار شده احساس خواهد شد. این نوع حساسیت پس از چند روز از بین میرود.
سخن پایانی: حساسیت دندان، هشداری که نباید نادیده گرفت
حساسیت دندان فراتر از یک درد زودگذر هنگام نوشیدن چای یا خوردن بستنی است؛ این تجربهای است که کیفیت زندگی روزمره شما را تحت تأثیر قرار میدهد. همانطور که بررسی کردیم، از سایشهای مکانیکی تا تغییرات سبک زندگی و حتی استرس، همگی دستبهدست هم میدهند تا مینای دندان شما در برابر محرکها آسیبپذیر شود.
شناخت دقیق علتها، اولین و مهمترین قدم برای مدیریت این درد است. حالا که با ریشههای اصلی این عارضه آشنا شدید، نوبت آن است که به سراغ راهکارهای عملی برای درمان و بازسازی دندانهایتان بروید. در مقاله راهنمای کامل درمان و پیشگیری از حساسیت دندان، به بررسی دقیق روش های پیشگیری، درمانهای خانگی و تخصصی خواهیم پرداخت تا بتوانید دوباره با خیال راحت از خوردن و آشامیدن لذت ببرید.
